Mart Ayının Popüler Hediyesi Marteniçka Nedir? Marteniçka Nasıl Yapılır?

Asla satın alınmayan, sadece hediye yollu kabul edilen ve baharın gelişini müjdeleyen dilek bilekliği marteniçka bir diğer adı ile martenitsa nedir? Neden takılır? Nasıl Yapılır?

Her sene yeni bir adet ile karlılaşıyoruz. Zaman geçtikçe geçmişten gelen gelenekleri daha fazla benimsemeye başlıyoruz. Son zamanlarda sıkça duyduğumuz bir gelenek de marteniçka. Baharın gelişini müjdeleyen bir bulgar adeti olan “martenitsa” son günlerde birçok kişinin yakasında ve bileğinde gördüğümüz bir aksesuar. Peki nedir “martenitsa” ve neden kullanılır?

Marteniçka Nedir?

Martenitsa ya da marteniçka, Bulgaristan’a has bir gelenektir ve baharın gelişini müjdeleyen Baba Marta günü için beyaz ve kırmızı yün ile yapılan ve takılan bir çeşit süste hayat bulur. Bir gelenek düşünün ki takılan bileklik ya da aksesuar her yıl 1 mart tarihinden itibaren takılıyor ve yine aynı ay içerisinde bir leylek görülürse çıkarılıyor. Ama olay sadece bu kadarla da kalmıyor.

Marteniçka takmak demek baharın gelişini kutlamak demek aslında. Bu eski Bulgar geleneği neredeyse hiç form değiştirmeden bugünlere ulaşabilmiş ender geleneklerden. Genellikle bileklik olarak tercih edilse de kullanılabilen tek formu bu değil. Ve bu aksesuara sahip olmanın da bazı şartları var.

bileklik yapımı

Görsel Kaynak: Craft Smile

Üzerinde püskül, top ya da insan gibi figürler olan bu aksesuarı asla satın alamazsınız mesela. Para ile alınması bu geleneği yerine getirmeye bir engel teşkil ediyor. Bu aksesuarlar el yapımıdır ve ancak hediye olarak kabul edebilirsiniz ve yakınlarınıza hediye edebilirsiniz. Yani doğasında mutlu etmek ve kaynaştırmak var. Aynı bahar mevsimi gibi. Kalpleri ısıtıyor yani…

Marteniçka dilek bilekliği anlamı uzun ömür, sağlık ve güçtür. Bu anlamını da kırmızı ve beyaz renklerinden alır. Bu takılar ilk yapılmaya başlandığında yalnızca kırmızı ve beyaz ipler kullanılırmış ve nazardan korunmak için insanlara, bereket getirsin diye hayvanlara takılırmış. İpin ucuna altın ya da gümüş para takılırsa da bunun manası hastalıklardan korunmak imiş. Tabii farklı simgeler takanlar da var. Bununla birlikte minik, iplikten kuklalar şeklinde yapılıp da kullanılan yaka süsleri olarak da karşılaşabiliyoruz. Aynı zamanda marteniçka renklerinin anlamındaki gücü kırmızı rengi verilirken uzun ömürü ve bereketi de beyaz rengi simgeler.

Marteniçka Ne Zaman Çıkarılır?

Marteniçkalar takıldığı zaman, çıkarılması için bazı zamanlar vardır. Mesela bileğe bağlanırken bir dilek dilenir ve mart bitmeden çıkarılmaz. Ta ki bir kırlangıç ya da leylek görülene kadar. O zaman da bileklik ya da aksesuar bir ağaç dalına asılır. Bazı kimseler de baharda çiçek açan ilk ağaç dalına dilek dileyip bağlarlar marteniçkaları, üzerlerinde taşımazlar.

Bazı rivayetler de bu leyleği nerede gördüğünüzle alakalı olarak şekilleniyor. Mesela bileğinizde ya da yakanızda marteniçka varken bir seyahatteyseniz, o esnada da bir leylek ya da kırlangıç görürseniz, sizi bu sene bolca seyahat bekliyor anlamına gelirmiş. Kim bilir, belki de leyleği havada görmek tabiri buradan geliyordur.

Marteniçka Nasıl Yapılır?

Marteniçkaları yapmak son derece pratiktir. Ayrıca kendi ellerinizle yaptığınız bu mütevazı aksesuarları takmak ve sevdiklerinize hediye etmek de ayrı bir keyiftir. Peki marteniçka nasıl yapılır? en basit hali ile kullanabileceğiniz marteniçkayı hemen anlatalım ve bileklik formunda bir marteniçka yapılışından bahsedelim. İhtiyacınız olan şey yalnızca bir miktar kırmızı ve bir miktar beyaz yün ip.

bileklik

Görsel Kaynak: Pretty Prudent

Bileğinizin boyuna uygun olarak bir miktar kırmızı ve beyaz ipi kestikten sonra iki rengin de bir ucunu birbirlerine bağlayın. Bu bağladığınız kısım tam ortada kalacak şekilde bir elinizle kırmızı bir diğer elinizle de beyaz ipin ucundan tutarak hem gerdirin hem de saat yönünde bir ipi çevirmeye başlayın. Mümkün olduğu kadar bu işlemi sürdürün ve sonrasında elinizi rahat bırakın. İki renk birbirlerine dolanmaya başlayacaktır. En sonda da kalan uca düğüm atarak bilekliğinizi tamamlayın.

bileklik

Görsel Kaynak: Pretty Prudent

Marteniçka ile İlgili Anlatılan Hikayeler

Marteniçka ile dilek dileyenlerin ve bu geleneğe kalpten inananların marteniçka ile kötülüklerden korunduğu gibi bununla birlikte bu kişilere şans getirdiğine de inanılmakta. Türkiye’ye Bulgaristan’dan göçen Türk göçmenler ile birlikte ülkemizce tanınmaya başlayan bu gelenek aslında dini esintiler taşımaktaymış. Ancak zamanla yalnızca baharın gelişini kutlayan bir geleneğe evrilmiş.

Anlatılana göre zamanın birin de, bir kış mevsiminde Bulgar erkeklerin savaşa gideceği bildirilir. Bu savaşa gitmeden önce de erkeklere bazı bilgiler verilir. Bu bilgiler haberleşme ile alakalıdır. Askerlere denir ki, eğer savaşta galibiyet alırsanız bir kuşun ayağına beyaz bir bez bağlayın. Ancak kaybederseniz, bu sefer kuşun ayağına siyah bir bez bağlamaları söylenir.

Erkekler savaşa giderler ve savaş son derece çetin gider. Galibiyet kazanan Bulgar erkekleri çok fazla can ve kan kaybederler. Bulgar erkekleri bir kuşun ayağına beyaz beyaz parçası bağlarlar ancak bu bez parçası sadece beyaz değil, kan bulaşmış hali ile kırmızı ve beyazdır. Bu kuş gitmesi gereken  yere ulaştığında ise gelen mesaj açıktır; Savaşı kazandık ancak çok kan kaybettik.

Bu yüzden kırmızı hayatı temsil eder marteniçkada.

Leave a comment

Your email address will not be published.


*